Wat is ZUGFeRD? Betekenis, versies, profielen
ZUGFeRD is een formaat voor elektronische facturen dat een leesbaar pdf-bestand combineert met een ingesloten, machineleesbare XML-gegevensset. De afkorting staat voor "Zentraler User Guide des Forums elektronische Rechnung Deutschland" (centrale gebruikershandleiding van het Duitse forum voor elektronische facturen). Sinds versie 2.0 is ZUGFeRD gebaseerd op de Europese norm EN 16931 en technisch identiek aan het Franse formaat Factur-X. De actuele versie is ZUGFeRD 2.5 van juni 2026.
ZUGFeRD: betekenis en afkorting
De naam ZUGFeRD is samengesteld uit "Zentraler User Guide" en "Forum elektronische Rechnung Deutschland" (FeRD). Het FeRD is een initiatief van verenigingen, ministeries en bedrijven dat werkt onder de paraplu van de Arbeitsgemeinschaft für wirtschaftliche Verwaltung (AWV). Het geeft de specificatie uit, sinds 2015 samen met het Franse forum FNFE-MPE. In Frankrijk heet het formaat daarom Factur-X; de inhoud is dezelfde.
Zo is een ZUGFeRD-factuur opgebouwd
Een ZUGFeRD-factuur bestaat uit één bestand met twee delen:
- Zichtbaar deel: een pdf in het archiefformaat PDF/A-3. Die ziet eruit als elke gewone factuur en kan in elke pdf-lezer worden geopend.
- Gegevensdeel: een ingesloten XML-bestand in de syntaxis UN/CEFACT Cross Industry Invoice (CII). Dat bevat alle factuurgegevens in gestructureerde vorm, zodat software ze zonder overtypen kan overnemen.
ZUGFeRD: pdf voor mensen, XML voor computers
Deze opbouw noemt men hybride. Het voordeel: ontvangers zonder e-factuursoftware lezen de pdf, ontvangers met software lezen de XML. Wijken beide delen van elkaar af, dan geldt volgens het Bundesfinanzministerium (Duits federaal ministerie van Financiën) het gestructureerde XML-deel.
ZUGFeRD-versies in één overzicht
| Versie | Gepubliceerd | Factur-X | Belangrijkste wijziging |
|---|---|---|---|
| 1.0 | juni 2014 | Eerste versie, nog vóór de EN 16931 | |
| 2.0 | maart 2019 | Overstap op de EN 16931, gemeenschappelijke basis met Factur-X | |
| 2.0.1 | oktober 2019 | Correcties; vanaf deze versie toegestane e-factuur volgens het BMF | |
| 2.1 en 2.1.1 | maart en juli 2020 | 1.0 | Gemeenschappelijke standaard met Factur-X, in 2.1.1 nieuw profiel XRECHNUNG |
| 2.2 | maart 2022 | 1.0.06 | Profiel XRECHNUNG vast onderdeel, gemeenschappelijke documentatie |
| 2.3 | september 2024 | 1.0.07 | Basis CII D22B, toegestane afrondingstoleranties, XSLT voor visualisatie |
| 2.4 | december 2025 | 1.08 | Subregels in het profiel EXTENDED btw-conform markeren |
| 2.5 | juni 2026 | 1.09 | Bijgewerkte codelijsten en validatieartefacten, nieuwe velden in EXTENDED |
Nieuwe versies zijn doorgaans neerwaarts compatibel. ZUGFeRD 2.5 bouwt volgens het FeRD verder op de technische basis D22B uit versie 2.4 (FeRD). Wie ZUGFeRD 1.0 ontvangt, moet weten: deze versie is niet gebaseerd op de EN 16931 en geldt niet als e-factuur volgens § 14 UStG (Duitse btw-wet).
De ZUGFeRD-profielen
Binnen een versie zijn er meerdere profielen. Die bepalen hoeveel gegevens de XML bevat.
| Profiel | Inhoud | E-factuur volgens § 14 UStG |
|---|---|---|
| MINIMUM | Slechts enkele kopgegevens, geen factuurregels | Nee |
| BASIC WL | Kopgegevens en totalen zonder factuurregels | Nee |
| BASIC | Kerngegevens met factuurregels | Ja |
| EN 16931 | Volledig datamodel van de norm, voorheen COMFORT | Ja |
| EXTENDED | EN 16931 plus extra velden voor complexe gevallen | Ja |
| XRECHNUNG | EN 16931 met de Duitse regels van de XRechnung | Ja |
De indeling komt uit de BMF-circulaire van 15 oktober 2025: ZUGFeRD vanaf versie 2.0.1 is een toegestaan e-factuurformaat, met uitzondering van de profielen MINIMUM en BASIC-WL (BMF). In de praktijk betekent dat: in het zakelijk verkeer met bedrijven zijn de profielen EN 16931 en EXTENDED het gangbaarst.
ZUGFeRD en Factur-X
ZUGFeRD en Factur-X zijn sinds versie 2.1 één gemeenschappelijke standaard met gemeenschappelijke documentatie in het Duits, Frans en Engels. De versienummers lopen gescheiden: ZUGFeRD 2.4 komt overeen met Factur-X 1.08, ZUGFeRD 2.5 met Factur-X 1.09. Een geldige Factur-X-factuur is daarmee ook een geldige ZUGFeRD-factuur en omgekeerd, mits het profiel past.
ZUGFeRD controleren
Of een ZUGFeRD-bestand correct is, kunt u met een validator controleren. Gecontroleerd worden het PDF/A-3-formaat, het XML-schema en de bedrijfsregels van de EN 16931, bijvoorbeeld of totalen en btw-bedragen kloppen. Voor het profiel XRECHNUNG komen daar de regels van de KoSIT bij. faktoora leest inkomende pdf-facturen met een ingesloten ZUGFeRD- of Factur-X-gegevensset automatisch uit en controleert ze bij het importeren, inclusief validatierapport. Hoe dat verloopt, laat de pagina E-facturen ontvangen zien.
ZUGFeRD en XRechnung
ZUGFeRD is niet het enige Duitse formaat. De XRechnung is een zuiver XML-bestand zonder pdf en in principe bedoeld voor facturen aan instanties van de Duitse federale overheid. Wanneer welk formaat past, vergelijkt het artikel ZUGFeRD of XRechnung? De verschillen uitgelegd. ZUGFeRD-facturen in het profiel EXTENDED maakt u in faktoora direct aan via de interface of de API; meer daarover onder E-facturen aanmaken.
Veelgestelde vragen
Waar staat de afkorting ZUGFeRD voor?
ZUGFeRD staat voor "Zentraler User Guide des Forums elektronische Rechnung Deutschland". Het FeRD is het initiatief dat de standaard uitgeeft.
Welke ZUGFeRD-versie is actueel?
Actueel is ZUGFeRD 2.5, gepubliceerd in juni 2026. Die komt overeen met Factur-X 1.09. Oudere versies vanaf 2.0.1 blijven als e-factuur toegestaan.
Is een ZUGFeRD-factuur een e-factuur?
Ja, vanaf versie 2.0.1 in de profielen BASIC, EN 16931, EXTENDED en XRECHNUNG. De profielen MINIMUM en BASIC WL voldoen niet aan de eisen.
Kan ik een ZUGFeRD-factuur openen als een gewone pdf?
Ja. Het zichtbare deel is een gewone pdf. De ingesloten XML ziet u in veel pdf-lezers in de lijst met bijlagen.
Wat is het verschil tussen ZUGFeRD en Factur-X?
Technisch geen. Beide namen duiden dezelfde Duits-Franse standaard aan; alleen de versienummers verschillen.