Wie is btw-plichtig? En vanaf wanneer?
Btw-plichtig is in principe elke ondernemer die in Duitsland tegen vergoeding goederen levert of diensten verricht. Dat geldt vanaf de eerste euro omzet, voor eenmanszaken en vrije beroepen net zo goed als voor een GmbH. De enige uitzondering zijn kleine ondernemers (Kleinunternehmer): sinds 2025 blijft uw omzet vrijgesteld als u in het voorgaande jaar maximaal 25.000 euro en in het lopende jaar maximaal 100.000 euro omzet.
Wie geldt als ondernemer?
Volgens § 2 UStG (de Duitse btw-wet) is ondernemer wie zelfstandig een bedrijfs- of beroepsactiviteit uitoefent. Bedoeld is elke duurzame activiteit gericht op het behalen van inkomsten. Een winstoogmerk is niet nodig, een bepaalde rechtsvorm evenmin.
Ondernemers in de zin van het btw-recht zijn daarom bijvoorbeeld:
- Eenmanszaken, ambachtslieden en handelaren
- Beoefenaars van vrije beroepen, zoals ontwerpers, adviseurs of artsen (ook al zijn veel medische prestaties vrijgesteld)
- Personen- en kapitaalvennootschappen zoals een GbR, GmbH of UG
- Zelfstandigen met een bijbaan als ondernemer, bijvoorbeeld met een webshop naast hun baan
- Verhuurders, voor zover zij duurzaam inkomsten behalen
Belastbaar zijn volgens § 1 UStG vooral leveringen en diensten die een ondernemer in Duitsland tegen vergoeding in het kader van zijn onderneming verricht. Sommige prestaties zijn vrijgesteld (§ 4 UStG), zoals bepaalde medische behandelingen of de langdurige verhuur van woonruimte. Ondernemer blijft u dan toch.
Vanaf wanneer bent u btw-plichtig?
De btw-plicht begint met de ondernemersactiviteit, niet pas vanaf een bepaald omzetbedrag. Ook voorbereidende handelingen, zoals de aankoop van uitrusting, kunnen daar al onder vallen. Daarom vraagt het Finanzamt (de Duitse belastingdienst) al in de vragenlijst voor fiscale registratie (Fragebogen zur steuerlichen Erfassung) of u de kleineondernemersregeling wilt gebruiken.
Of u daadwerkelijk btw vermeldt en afdraagt, hangt dus vooral af van één vraag: bent u kleine ondernemer?
Uitzondering: de kleineondernemersregeling
Sinds 1 januari 2025 geldt de nieuwe versie van § 19 UStG. Uw omzet is vrijgesteld als uw totale omzet
- in het voorgaande kalenderjaar niet hoger was dan 25.000 euro en
- in het lopende kalenderjaar niet hoger is dan 100.000 euro.
Oudere gidsen noemen vaak nog lagere grenzen zoals 17.500 en 50.000 euro, die sinds 2025 niet meer gelden. Belangrijk is ook het mechanisme: de 100.000 euro is een harde grens. Volgens het BMF (het Duitse federale ministerie van Financiën) valt al de omzet waarmee u de grens in het lopende jaar overschrijdt onder de reguliere btw-heffing. In het jaar van oprichting mag de omzet niet hoger zijn dan 25.000 euro.
Als kleine ondernemer
- vermeldt u op facturen geen btw en verwijst u naar de vrijstelling volgens § 19 UStG,
- dient u geen voorlopige btw-aangiften in, want § 18 Abs. 1 tot 4 UStG is niet van toepassing,
- kunt u daar tegenover geen voorbelasting uit inkoopfacturen aftrekken.
U kunt afzien van de kleineondernemersregeling. Die keuze bindt u minimaal vijf kalenderjaren (§ 19 Abs. 3 UStG). Dat kan lonen als u grote investeringen plant en de voorbelasting daarop hoger zou zijn dan de btw op uw verkopen, of als uw klanten overwegend bedrijven zijn die recht hebben op aftrek van voorbelasting.
Kleine ondernemers en de e-factuur
Sinds 1 januari 2025 moeten alle binnenlandse ondernemers e-facturen kunnen ontvangen. Dat geldt uitdrukkelijk ook voor kleine ondernemers. Voor ontvangst per e-mail volstaat volgens de BMF-brief van 15 oktober 2025 een gewone mailbox; een aparte mailbox alleen voor e-facturen is niet nodig.
Bij het uitreiken geldt een versoepeling: facturen van kleine ondernemers mogen volgens § 34a UStDV (de Duitse uitvoeringsbeschikking btw) altijd als overige factuur worden verzonden, dus op papier of, met toestemming van de ontvanger, in een ander elektronisch formaat zoals pdf. Een e-factuur mag u toch altijd zonder toestemming van de ontvanger uitreiken. Meer daarover leest u in onze checklist voor de e-factuurplicht.
De voorlopige btw-aangifte (UStVA)
Wie de reguliere btw-heffing toepast, geeft btw en voorbelasting regelmatig aan via de Umsatzsteuervoranmeldung (UStVA, voorlopige btw-aangifte). De aangifte wordt elektronisch verzonden via ELSTER of via gekoppelde software. Voor ELSTER registreert u zich op elster.de.
Wanneer moet ik de UStVA indienen?
De voorlopige aangifte moet uiterlijk op de 10e dag na afloop van het aangiftetijdvak worden verzonden; de betaling is op dezelfde dag verschuldigd (§ 18 Abs. 1 UStG). Welk tijdvak geldt, hangt af van de btw van het voorgaande jaar (§ 18 Abs. 2 UStG):
| Btw in het voorgaande jaar | Aangiftetijdvak |
|---|---|
| meer dan 9.000 euro | maandelijks |
| tot 9.000 euro | per kwartaal |
| tot 2.000 euro | vrijstelling van de voorlopige aangifte mogelijk |
Geldt voor starters de maandelijkse aangifte?
In principe moeten starters in het jaar van oprichting en het jaar daarna maandelijks aangifte doen (§ 18 Abs. 2 Satz 4 UStG). Voor de belastingtijdvakken 2021 tot en met 2026 is deze verplichting echter opgeschort: dan telt de verwachte btw van het lopende jaar, en bij oprichting in het voorgaande jaar de werkelijke btw, omgerekend naar een heel jaar. Wie in 2026 start, valt bij een lage belastingdruk dus niet automatisch onder de maandelijkse aangifte. Of de wetgever de regel na 2026 verlengt, kunt u het best vóór de jaarwisseling nagaan.
Permanente termijnverlenging
Is de 10e van de volgende maand voor u te krap, dan kunt u een permanente termijnverlenging (Dauerfristverlängerung) van één maand aanvragen (§ 46 UStDV). Maandelijkse aangevers betalen daarvoor een bijzondere vooruitbetaling ter hoogte van een elfde van de som van de vooruitbetalingen van het voorgaande jaar (§ 47 UStDV). Deze bijzondere vooruitbetaling wordt verrekend met de vooruitbetaling voor december.
Tip uit de praktijk
Met faktoora kunt u de voorlopige btw-aangifte via de ELSTER-koppeling verzenden. U controleert de gegevens vóór verzending en dient de aangifte dan rechtstreeks bij het Finanzamt in. De benodigde instellingen vindt u in de handleiding over de ELSTER-instellingen.
Wanneer de btw verschuldigd wordt, hangt overigens af van uw heffingsstelsel. Het verschil legt het artikel over Soll- en Ist-Versteuerung uit.
Let op: dit artikel dient uitsluitend ter algemene informatie en vervangt geen fiscaal advies.
Veelgestelde vragen
Wie is btw-plichtig?
Elke ondernemer in de zin van § 2 UStG, dus wie zelfstandig en duurzaam inkomsten behaalt. Kleine ondernemers volgens § 19 UStG zijn vrijgesteld van btw op hun omzet.
Vanaf wanneer bent u btw-plichtig?
Vanaf het begin van de ondernemersactiviteit. Btw afdragen moet u zodra u de grenzen voor kleine ondernemers van 25.000 euro in het voorgaande jaar of 100.000 euro in het lopende jaar overschrijdt, of als u vrijwillig van de regeling afziet.
Wanneer bent u btw-plichtig als u ernaast zelfstandig ondernemer bent?
Net als bij een hoofdberoep: de activiteit maakt u tot ondernemer. Blijft uw omzet onder de grenzen, dan kunt u de kleineondernemersregeling gebruiken.
Moeten kleine ondernemers e-facturen versturen?
Nee. Kleine ondernemers mogen nog steeds papieren facturen of, met toestemming van de ontvanger, pdf-facturen uitreiken. E-facturen moeten ze sinds 2025 wel kunnen ontvangen.
Moet ik als starter de UStVA maandelijks indienen?
Voor 2021 tot en met 2026 niet automatisch. In die jaren bepaalt de verwachte btw het aangiftetijdvak.